باشد که تا هست از خان و مان مردمم بوی
خوش و ترانه برخیزد . مردمان ما شایستهآرامش وآزادی اند ، مردمان ما شایسته
شادمانی و ترانه اند ، مردمان ما شایسته
دادگری و مهرورزیند .
اگر نمیتوانی به کسی امید بدهی ٬ نا امیدش نکن
باشد که تا هست از خان و مان مردمم بوی
خوش و ترانه برخیزد . مردمان ما شایسته
فرزندان من، دوستان من! من اكنون به پایان زندگی نزدیك گشته*ام. من آن را با نشانه*های آشكار دریافته*ام.
وقتی درگذشتم مرا خوشبخت بپندارید و كام من این است كه این احساس در کردار و
رفتار شما نمایانگر باشد، زیرا من به هنگام كودكی، جوانی و پیری بخت*یار
بوده*ام. همیشه نیروی من افزون گشته است، آن چنان كه هم امروز نیز احساس
نمی*كنم كه از هنگام جوانی ناتوان*ترم.
من دوستان را به خاطر نیكویی*های خود خوشبخت و دشمنانم را فرمان*بردار خویش دیده*ام.
زادگاه من بخش كوچكی از آسیا بود. من آنرا اكنون سربلند و بلندپایه باز
می*گذارم. اما از آنجا كه از شكست در هراس بودم ، خود را از خودپسندی و
غرور بر حذر داشتم. حتی در پیروزی های بزرگ خود ، پا از اعتدال بیرون
ننهادم. در این هنگام كه به سرای دیگر می*گذرم، شما و میهنم را خوشبخت
می*بینم و از این رو می*خواهم كه آیندگان مرا مردی خوشبخت بدانند. مرگ چیزی
است شبیه به خواب . در مرگ است كه روح انسان به ابدیت می پیوندد و چون از
قید و علایق آزاد می گردد به آتیه تسلط پیدا می كند و همیشه ناظر اعمال ما
خواهد بود پس اگر چنین بود كه من اندیشیدم به آنچه كه گفتم عمل كنید و
بدانید كه من همیشه ناظر شما خواهم بود ، اما اگر این چنین نبود آنگاه
ازخدای بزرگ بترسید كه در بقای او هیچ تردیدی نیست و پیوسته شاهد و ناظر
اعمال ماست.
باید آشكارا جانشین خود را اعلام كنم تا پس از من پریشانی و نابسامانی روی ندهد.
من شما هر دو فرزندانم را یكسان دوست می*دارم ولی فرزند بزرگترم كه آزموده*تر است كشور را سامان خواهد داد.
فرزندانم! من شما را از كودكی چنان پرورده*ام كه پیران را آزرم دارید و كوشش كنید تا جوان*تران از شما آزرم بدارند.
تو كمبوجیه، مپندار كه عصای زرین پادشاهی، تخت و تاجت را نگاه خواهد داشت. دوستان یک رنگ برای پادشاه عصای مطمئن*تری هستند.
همواره حامی كیش یزدان پرستی باش، اما هیچ قومی را مجبور نكن كه از كیش تو
پیروی نماید و پیوسته و همیشه به خاطر داشته باش كه هر كسی باید آزاد باشد
تا از هر كیشی كه میل دارد پیروی كند .
هر كس باید برای خویشتن دوستان یك دل فراهم آورد و این دوستان را جز به نیكوكاری به دست نتوان آورد.
از كژی و ناروایی بترسید .اگر اعمال شما پاك و منطبق بر عدالت بود قدرت شما
رونق خواهد یافت ، ولی اگر ظلم و ستم روا دارید و در اجرای عدالت تسامح
ورزید ، دیری نمی انجامد كه ارزش شما در نظر دیگران از بین خواهد رفت و
خوار و ذلیل و زبون خواهید شد . من عمر خود را در یاری به مردم سپری كردم .
نیكی به دیگران در من خوشدلی و آسایش فراهم می ساخت و از همه شادی های
عالم برایم لذت بخش تر بود.
به نام خدا و نیاکان درگذشته*ی ما، ای فرزندان اگر می خواهید مرا شاد كنید نسبت به یكدیگر آزرم بدارید.
پیكر بی*جان مرا هنگامی كه دیگر در این گیتی نیستم در میان سیم و زر
مگذارید و هر چه زودتر آن را به خاك باز دهید. چه بهتر از این كه انسان به
خاك كه این*همه چیزهای نغز و زیبا می*پرورد آمیخته گردد.
من همواره مردم را دوست داشته*ام و اكنون نیز شادمان خواهم بود كه با خاكی كه به مردمان نعمت می*بخشد آمیخته گردم.
هم*اكنون درمی یابم که جان از پیكرم می*گسلد ... اگر از میان شما كسی
می*خواهد دست مرا بگیرد یا به چشمانم بنگرد، تا هنوز جان دارم نزدیك شود و
هنگامی كه روی خود را پوشاندم، از شما خواستارم كه پیكرم را كسی نبیند، حتی
شما فرزندانم. پس از مرگ بدنم را مومیای نكنید و در طلا و زیور آلات و یا
امثال آن نپوشانید . زودتر آنرا در آغوش خاك پاك ایران قرار دهید تا ذره
ذره های بدنم خاك ایران را تشكیل دهد . چه افتخاری برای انسان بالاتراز
اینكه بدنش در خاكی مثل ایران دفن شود.
از همه پارسیان و هم* پیمانان بخواهید تا بر آرامگاه من حاضر گردند و مرا از اینكه دیگر از هیچگونه بدی رنج نخواهم برد شادباش گویند.
به واپسین پند من گوش فرا دارید. اگر می*خواهید دشمنان خود را تنبیه كنید، به دوستان خود نیكی كنید
هفت راز خوشبختی از کوروش کبیر:
متنفر نباش،
عصبانی نشو،
ساده زندگی کن،
کم توقع باش،
همیشه لبخند بزن،
بخشنده باش،
یک دوست خوب داشته باش.